Adıyaman Ve Adıyamanlılar

Adıyaman, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan ve kültürel mirasıyla öne çıkan bir şehirdir. Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Adıyaman, bu zengin geçmişin izlerini günümüzde de taşımaktadır. Şehir, özellikle Nemrut Dağı Ören Yeri gibi dünya çapında tanınan tarihi mekanlarıyla ünlüdür. Bunun yanı sıra, tarihi kaleler, kaya mezarları, camiler ve kiliseler gibi birçok kültürel ve tarihî eser de Adıyaman’ın zengin mirasını oluşturmaktadır.

Adıyaman’ın kültürel zenginliği yalnızca tarihi yapılarla sınırlı değildir. Yöre, geleneksel halk kültürü açısından da oldukça zengin bir birikime sahiptir. Yöresel müzik, dans, el sanatları, mutfak kültürü ve gelenekler, Adıyaman’ın kültürel kimliğinin önemli unsurlarıdır. Bu zenginlik, nesilden nesile aktarılarak günümüzde de yaşatılmaktadır.

Adıyaman mutfağı, zengin ve çeşitli yemek kültürüyle dikkat çeker. Yöre mutfağında buğday ürünleri, kuru baklagiller, patlıcan, domates, lahana gibi temel malzemeler sıkça kullanılır. Yemeklerde lezzet verici olarak soğan, sarımsak, salça, pul biber, maydanoz ve çeşitli baharatlar tercih edilir. Adıyaman yemekleri, hem doyurucu hem de lezzetli olmalarıyla öne çıkar.

• Meyir Çorbası
• Alaca Çorbası
• Malhıta Çorbası
• Tarhana Çorbası
• Mercimek Çorbası
• Yoğurtlu Çorba
• Un Çorbası
• Dövme Çorbası
• Pıtpıtı Çorbası

• Adıyaman Tavası
• Parmak Kebap
• Dolma-Sarma
• Yeşil Fasulye Sulusu
• Dövmeç

• Karıştırmalı pilav
• Kavurmalı Pilav
• Mercimekli pilav
• Şahreli (şehriyeli) pilav
• Tavuklu pilav
• Meyhane pilavı
• Domatesli pilav
• Ciğerli pilav

• Kavurmalı sıcak köfte
• Kel köfte
• Yarpızlı (Yarpuzlu) köfte
• Ekşili köfte
• Patlıcanlı kollotik
• Dolmalı köfte
• İçli köfte
• Yapıştırma
• Çiğ köfte

• Kavurmalı hıtap
• Ot hitabı
• Peynirli ekmek
• Tava kıloru
• Semsek
• Besmet (peksimet)
• Bazlama
• Taplama
• Katmer

• Yarpız (yarpuz) mancası
• Pirpirim salatası
• Patates salatası

• Pirpirim cacığı
• Kabak cacığı
• Marul cacığı
• Yarpız (yarpuz) cacığı
• Hıyar (salatalık) cacığı

• Tene helvası
• Top helvası
• Nişe bulamacı
• Şıllık
• Heside
• Aşure
• Kesme
• Peynirli irmik helvası
• Kaşık tatlısı
• Burma tatlısı
• Bayram taplaması
• Pestil

Yörede kanaviçe ve yazmalar hala yapılmaktadır. Köşkerlik (yemenicilik) ise gelişen teknoloji karşısında hemen hemen yok olmuştur. Adıyaman ilçe ve köylerinde aşağıdaki el sanatları yapılmaktadır.

• Sincik el dokuma halısı
• Kilim
• Hurç
• Heybe
• Yazma

• Adıyaman Halayı
• Altın Yüzüğüm Kırıldı
• Ata Vurdum Belleme
• Anayurdum
• Aydoğar Aşar Gider
• Bir Mektup Yazdırdım
• Bu Devran
• Damın Ardı Tandıram
• Dereboyu Saz Olur
• Durnalar Dizi Dizi
• Dünmü Burdayıdın
• Düz Dara
• Eyvanına Vardım
• Fırsat elde İken Bir Amel Kazan
• Gel Gülüm Gel Canım (Vur Davulcu)
• Git Gelemem
• Havalar Ayaz Gelin Hanım
• Hezal
• Kaleden Kaleye Şahin Uçurdum
• Karşıda Kara Erik
• Nemrut Dağı
• Sakine
• Varam Yar Yanına Varam
• Yağmur Yağar Yer Yaş Olur
• Yol Ver Fırat

Adıyaman yöresi halk oyunları, diğer halk oyunları yöreleri gibi bulunduğu bölgenin doğal şartlarının, inanışlarının, yaşanmışlıklarının müzik ve figürler ile tercümanı olmuştur. Yöre oyunları aşağıdaki gibidir,

• Ağırlama
• Hızlı Üçleme
• Yavaş Üçleme
• Goftan
• Çep
• Rışko
• Ağır Sımsımi
• Hızlı Sımsımi
• Dik
• Kadın Halayı
• İki Ayak
• Barış
• Dingi
• Düz Oyun
• Göçer Oyunu
• Hallaç Oyunu
• Hasat Oyunu
• Heilli Can
• Kaynana Oyunu
• Kımıl Oyunu
• Sal Oyunu
• Türkan
• Pehlivan

Kıyafetleri günümüzde de kırsalda kullanılmaktadır. Dağ köylerinde kıl kumaştan yapılmış şalvar, Aba denilen ceket ve yakasız gömlekten ibarettir. Ayakta çorap ve yemeni bulunmaktadır. Şalvar ve yakalı veya yakasız gömlekle bütünleşen kıyafetin üzerine “fillik kuşak “ denilen ipek, püsküllü, beyaz renkte bir kuşak sarılmaktadır.