Besni Hakkında Bilgi

İlçenin adı antik çağda “Ostacuscum” du ve bu kent Kommagene krallığının beş önemli kentinden biri idi. Besni, Abu’l Farac’da “Bet Hesne”, Süryani Mihael’de ise “Beit Hesna” olarak ismlendirilmiştir. Her iki şekil de Süryanice olup “Hesna yurdu” anlamındadır. Kentin adı Urfalı Mateos’ta “Behesni”, İslami kaynaklarda ise “Bihisni” olarak geçmektedir. Honigmann “Bahasna” şeklinde kaydetmiştir.

Besni’nin kültürel yapısı, Eski Besni (Aşağışehir) olarak anılan, halk arasında bir diğer ismi de Azimşehir olan alanın kültürel yapısına dayalı olarak gelişmektedir. Günümüzde arkeolojik sit alanı olan bu şehir ticaret, el sanatları, ayakkabıcılık ve dokumacılık alanlarında bölgesinde ününü duyurmuştur. Aşağışehir’de 1960 yılından önce ayakkabıcılık ve dokumacılığın yanı sıra demircilik, bakırcılık, marangozluk, kuyumculuk, fırıncılık gibi sanatların oldukça gelişmiş olduğu bilinmektedir. 1940 yılında dokumacılar kendi aralarında örgütlenerek kooperatif kurmuşlardır.
Yine aynı dönemlerde, dericilik dokumacılık kadar gelişmiş, bunun sonucu olarak Besni, ayakkabıcılıkta çevrenin merkezi durumuna gelmiştir.
1954 yılından sonra Besni dışına göç eden yerli halk memleketlerinde yaptıkları uğraşları göç ettikleri yerlerde de sürdürerek önemli başarılar elde etmişlerdir. Buna örnek olarak, Merinos ve Padişah halılarının yöneticileri ile Uşak ilinde battaniye sektörüne hakim olan Besnililer gösterilebilir.

Besni’de tarihin değişik dönemlerinde var olmuş, günümüzde uygulanmayan ya da unutulmaya yüz tutmuş mesleklerle ilgili bilgilere aşağıdaki bölümlerde yer verilmektedir.


Dokumacılık
Besni, geçmişten beri el sanatlarında önemli bir gelişme göstermiştir. Eski Besni (Aşağışehir) başta dokumacılık olmak üzere çevre illeri geride bırakmıştır.

Köşgerlik
Köşgerlik, Yimeni dikme sanatı olsa da ayakkabıcılığın temelini oluşturduğu söylenebilir. Köşkerlikte Yimeni’nin tersten dikildiği, kunduracılıkta ise ayakkabı yapılırken çivi kullanıldığı ve o zamanlar ayakkabının sipariş üzerine yapıldığı ifade edilmiştir.

Karcılık
Buzdolabı ve buzun olmadığı dönemlerde, Besni halkı soğuk su ihtiyacını bir tas karlı ayranla veya karlı şerbetle gidermeye çalışmaktaydı. Teknolojinin unutturduğu mesleklerden olan karcılık, yukarıda belirtilen bir tas soğuk suyu insanlara sunan meslek olarak yer almaktadır.

Şerbetçilik
Besni’de yapılan araştırmalara göre, eski dönemlerde, 60’ın üzerinde şerbet çeşidi bulunmaktadır. Şerbetçilik Besni’de meslek olarak yer almaktadır, hatta bir dönem bu sektörde kooperatifleşme gerçekleşmiştir.

Hallaçlık
Hallaçlık, öz itibariyle pamuğun ipe dönüştürülmeden önce atılması yani tüy haline getirilmesi işlemidir. Hallaçlık pamuğu iyice tüylendirdikten sonra, evlerde kadınlar tarafından eğdirilmekte yani ipe dönüştürülmektedir. Bazen pamuğun içine keçi kılı da katılarak, iplikten çoban keçesi, kilim gibi eşyalar dokunmaktadır.

KONUMU
Besni İlçesi, coğrafi konum olarak Güneydoğu Anadolu’nun batı ucunda yer alan Adıyaman ilinin batı kesiminde yer almaktadır. İl merkezine 44 km., Gaziantep İline 95 km. uzaklıktadır.
KOMŞULARIİlçenin kuzeyinde Tut İlçesi, doğusunda Merkez İlçe Adıyaman, güneydoğusunda Fırat Nehri 
(nehrin diğer yakasında Şanlıurfa İlinin Halfeti ve Bozova İlçeleri), güneyinde Gaziantep İlinin Araban İlçesi, batısında Gölbaşı İlçesi ile güneybatısında Kahramanmaraş İlinin Pazarcık İlçesi yer almaktadır. 
YÜZÖLÇÜMÜ VE RAKIMI

İlçenin yüzölçümü 1.330 kilometrekaredir. İlçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği (rakımı) 930 m. civarındadır.
DAĞLARI
Çeşitli yüksekliklere sahip sıra dağlar yer yer 3000 m. yüksekliğe ulaşmaktadır. Torosların yan kolları batı ve doğu yönlerinden uzantı yapmaktadır. Bu jeolojik yükseltiler Anadolunun doğusundan batısına geçişi bu bölgede kapatmıştır. Doğu ile batı arasındaki geçişler Samsat ve Zeugma üzerinden sağlanmıştır. Fırat Nehri bölgesinin diğer doğal sınırıdır. Besni bugünkü Adıyaman İline bağlı, kuzeyden güneye doğru alçalan engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Bölgenin kuzeyi dağlıktır. Torosların bir kolu olan Akdağ (1510 m.) en yüksek arazi çıkıntısıdır. Güneyde Kızıldağ uzanmaktadır. Heyik (Geyik), Guz (Koz), Koca, Kızıl ve Pohin Dağları Besni’nin en önemli yükseltileridir.
OVALARI
İlçenin güney kesimi (Kızıldağ bölgesi hariç olmak üzere) genellikle verimli ovalarla kaplıdır. Bölgenin doğu kesiminde Kızılin Ovası ve Sahantil Ovası, batı kesiminde Keysun Ovası yer almaktadır. Bu ovalar Keysun Çayı ve Sofraz Çayı ile sulanırken, son yıllarda çok miktarda sondaj yapılarak çıkarılan sularla sulanmaktadır.
AKARSULARI    İlçemizin en önemli akarsuları şunlardır:1-Fırat Nehri2-Göksu Irmağı3-Ağdere (Akdere)4-Sofraz Çayı (Değirmen Çayı)5-Keysun Çayı

Bir cevap yazın